Alpacawol

... en wat ermee kan

  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow

Kies een submenu-item

De vacht van alpaca's is van een hoogwaardige wolsoort die sterker, warmer en lichter is dan de wol van schapen en het is ook nog eens hypo-allergenisch. De vezelstructuur is zowel zeldzaam als superfijn en de zachtheid is te vergelijken met kasjmierwol. Alpacawol is er in 22 natuurlijke tinten met wel 200 schakeringen waardoor het verven in bepaalde kleuren vaak niet eens nodig is en het gebruik van scherpe chemicaliën achterwege kan blijven. De ruwe wol is vrij van lanoline waardoor de verwerking relatief eenvoudig is.

 

Sf en Pf haarfollikels

De foetes heeft primaire follikels (Pf) over de gehele huid. Bij de geboorte bestaat het grootste gedeelte van de vacht uit primaire follikels, die dikke vezels geven. Vlak na de geboorte ontwikkelen zich secundaire follikels (Sf) rond de primaire follikels. Later ontstaan uit de primaire follikels zogenaamde gemedulleerde (medulla = merg) vezels. Dit zijn ongewenste, stugge vezels die moeilijk te verwerken zijn. Gedurende de eerste maanden komen er steeds meer vezels uit secundaire follikels bij; dit zijn dunnere vezels. Na ongeveer de vierde maand bestaat de vacht voornamelijk uit dunne vezels uit de secundaire follikels. Na de achtste maand worden de vezels dikker (zie MFD). De Sf : Pf is de verhouding tussen secundaire en primaire haarfollikels. Bij de alpaca is deze gemiddeld 7:2.

Soft rolling skin

Wanneer een alpaca een losse huid heeft, de zogenaamde "soft rolling skin", dan heeft de vacht de volgende kwaliteiten en voordelen.

- Groter huidoppervak betekent een zwaardere vacht.

- Hoge dichtheid van secundaire follikels betekent een fijne zachte wol, hoge opbrengst en een betere lengte van de lok.

- Vezels van gelijke grootte geeft een zachtere wol.

- Betere elasticiteit van de vezels geeft een betere krulling.

- Cilindervormige vezels bevorderen zachtheid en glans.

Vacht van oudere dieren

- Kwaliteit neemt af.

- Gewicht van vacht wordt minder.

- De groei gaat langzamer waardoor vezellengte korter is.

- Percentage gemedulleerde vezels stijgt.

MFD

De medium fiber diameter (MFD), gemiddelde vezeldiameter stijgt vanaf de achtste levensmaand. In de eerste drie jaar stijgt de MFD met 2 á 3 micrometer (=1/1000 cm) per jaar. Na drie jaar neemt de groei van de vacht af. Vanaf drie jaar blijft de dikte gelijk, maar stijgt het aantal gemedulleerde vezels.

Wol gewicht

Drie kilo per vacht is een vrij normale opbrengst. De dikte van de haren wordt weergegeven in microns.

- Alpaca heeft wol met een dikte tussen de 15 en 40 micron. De dikte is verder afhankelijk van aanleg en leeftijd.

- Vicuna heeft de dunste vezel; tussen de 10-15 micron. De opbrengst is slechts 0,5 kilo per vacht.

Wolkwaliteit en erfelijkheid

De kwaliteit van de wol is niet alleen afhankelijk van omgevingsfactoren, maar eerder sterk genetisch bepaald. Het is daarom interessant de wolkwaliteit van de ouders of nog beter de grootouders te kennen. Een dier van twee jaar oud met maar 15 micron kan op zijn vijfde jaar een heel ander percentage vezels met een lage micronwaarde vertonen. Je kunt dit van te voren "weten" wanneer de gegevens van de voorouders bekend zijn.

Crimp (rimpeling of golfjes)

De meningen over het voordeel van een mooie crimp van de wol zijn verdeeld. Hoe belangrijk is het? Eric Hoffman vindt het een onbelangrijke eigenschap en zegt dat het in de wol-verwerking geen verschil maakt. De crimp zou niets uit te staan hebben met de fijnheid van de wol. Dr. Julio Sumar, een zeer vooraanstaand keurmeester uit Peru, meent juist dat crimp bij de Huacaya gewenst is omdat het de fijnheid van de vezels aangeeft. Onderzoek door Alpaca World Magazine (UK) heeft uitgewezen dat 'hoge crimp wol' in de Peruaanse wolindustrie hoog gewaardeerd wordt en daarom apart verwerkt wordt (AWM herfst 2004, blz.42).

Scheren van de wol

Scheren gebeurt in het voorjaar. Voor het scheren wordt er niet peru-alpakasgewassen of geborsteld. Men kan oppervlakkig vuil er met de hand afkloppen, strootjes wegplukken en met een luchtspuit op de compressor de vacht schoonblazen. Omdat de wol van alpaca's langzaam groeit is het verstandig om ze niet te kaal te scheren. Het wordt aangeraden ongeveer een centimeter wol te laten zitten met bovenop het hoofd een 'petje' als bescherming tegen weersinvoeden zoals de UV-stralen van de zon. Het scheren begint op de ruglijn en daarna parallel langs de ruglijn over de flanken naar beneden. Probeer de wol meteen op een lengte te scheren. Hoe langer de wol, des te gemakkelijker is die te verwerken. Allemaal korte eindjes zijn niets waard. De mooiste wol komt van de rug naar de flanken toe en van de schouders; leg deze daarom meteen apart. De tweede kwaliteit wol komt van de nek en tenslotte, als minste kwaliteit, de wol aan de buik, de bovenbenen en de onderbenen. De wol aan de nek is korter en groeit langzamer dan de rest, vandaar dat je vaak ziet dat bij het scheren aan de nekpartij wat meer wol blijft zitten. Aan het staartje laat men meestal ook de wol staan. Alpaca's zijn gevoelige dieren en het scheren kan een ervaring zijn die heel beangstigend voor ze is. Alleen al het vreemde geluid van een electrisch apparaat is doodeng. Zorg in ieder geval dat de omgeving rustig is; dus liever geen vreemde toeschouwers, gillende kinderen of blaffende honden. Sommige mensen geven hun dieren voor het scheren een kalmeringsmiddel terwijl anderen er de voorkeur aangeven de poten vast te binden. Na het vastleggen van alle vier de poten gaat het dier liggen, waarna het van de ene zijde op de andere kan worden gerold. Deze vrij eenvoudige scheerklus kan door twee mensen worden uitgevoerd. Het prettigst voor het dier is dat het gewoon rechtopstaand geschoren wordt, terwijl het aan het hoofdstel wordt vasthouden. Hiervoor moet het dier geleerd hebben, aangeraakt te worden. Dit houdt een regelmatige training in waarbij alle delen van het lijf worden aangeraakt, zonder dat het dier overstuur raakt. Als het dier eenmaal heeft ervaren hoe prettig het voelt zonder jas, zal het zich de volgende keer gemakkelijker laten hanteren.

Wol spinnen

Alpacawol is zacht, sterk, licht en warm. Nadat de alpaca's geschoren zijn, heb je dus het neusje van de zalm in huis! Omdat alpacawol fijner van structuur en minder vet dan schapenwol is, blijft er doorgaans weinig vuil in de vacht hangen.

Voordat je de wol gaat kaarden, kun je de vacht uitkloppen en met de hand de grootste ongerechtigheden verwijderen. Sommige spinners geven er de voorkeur aan de vacht eerst te wassen alvorens die te gaan spinnen. Dit is niet verkeerd en je zou het kunnen uitproberen om te zien wat voor jou het prettigst werkt.

Met alpacawol kun je een hele dunne draad spinnen en dat is plezierig omdat alpacawol flink isoleert. Een dunne trui van alpacawol geeft namelijk net zoveel warmte als een dikke schapenwollen trui.

Omdat alpaca's in wel meer dat twintig natuurlijke kleuren voorkomen, kun je het verven eventueel achterwege laten.

Vacht wassen

Wil je toch de vacht wassen voordat die gesponnen wordt, dan kun je dat als volgt doen.

Weeg een hoeveelheid vacht af die je denkt nodig te hebben voor je project, plus 100 gram extra om het verlies van haren en vuil te compenseren.

Voor het wassen van een vacht kun je een rechthoekige bak gebruiken, een kinderbadje of de badkuip. Emmers zijn minder geschikt omdat daarin de vacht in de war kan raken. De vacht moet gewoon lekker ruim in het water kunnen liggen.

Vul de bak met warm water van ongeveer 60 graden (dus net te heet voor je handen) en voeg een flinke scheut zacht (vloeibaar) wasmiddel toe, roer dit met een pollepel door het water zodat het goed oplost. Te veel wasmiddel is minder erg dan te weinig.

Leg nu de vacht op het water en duw deze rustig onder. Blijf duwen tot de vacht onder water blijft liggen en laat het zo staan. Niet kneden of meteen al het water willen verschonen want door al dat gekneed en geknijp kan de wol gaan vervilten.

Na 24 uur schuif je de vacht naar de rand om te kijken hoe vuil het water is; eventueel kun je het nog eens een paar nachten langer laten staan.

Uitspoelen. Leg een paar schone oude handdoeken neer. Druk de vacht weer tegen de rand van je wasbak, til het uit het water en leg het op de handdoek. Neem nu schoon handwarm water en leg de vacht er opnieuw in, herhaal dit een paar keer tot het water geen kleur meer heeft.

Nu de vacht schoon is, leg je die op een schone badhanddoek. Je rolt het geheel op en drukt voorzichtig het water eruit. Neem opnieuw een droge handdoek en spreidt hier de gewassen vacht op uit om verder te laten drogen. Hierna geduldig afwachten!

Gebruik geen wasverzachter als je van plan bent de wol later nog te gaan verven.

Voor het wassen van schapenwol gelden met betrekking tot de watertemperatuur andere regels.

Machinaal spinnen

De meeste wolfabrieken zijn ingesteld op het verwerken van schapenwol. Om alpacawol te kunnen spinnen zouden de machines moeten worden aangepast. Maar omdat dit geen kwestie is van "even een knopje omzetten" zullen de meeste fabrieken geen kleine hoeveelheden alpacawol willen afnemen.

Uiteraard zijn er in Europa gespecialiseerde fabrieken die dat wel kunnen, je wordt dan geacht flink wat kilo's wol aan te leveren.

Spincursus

Zelf spinnen is natuurlijk het leukste en het is een hobby die weer helemaal terug komt.

Als je nog nooit hebt gesponnen, kun je daarin een korte cursus volgen. Meestal leer je dan ook werken op verschillende soorten spinnewielen zodat je meteen leert wat er op de markt is.

Kijk eens op de website van De Spinkamer.

Nieuwe spinnewielen zijn niet goedkoop maar er is een levendige handel in gebruikte en betaalbare wielen op het internet te vinden. Bekende merken zijn de Nederlandse Louët en de Nieuw Zeelandse Ashford. Of kijk bij de Wolboerderij "Blij Bezuiden".

Voor informatie over spincursussen en nog veel meer spinnieuws kun je kijken op de site van de Landelijke Spingroep